10 กุมภาพันธ์ 2569 ถือเป็นเรื่องราวสุดยินดีของการอนุรักษ์ เมื่อ "เป็ดเทาพันธุ์อินเดีย" สัตว์ป่าคุ้มครองที่หาดูได้ยาก ได้เลือกพื้นที่ เขตห้ามล่าสัตว์ป่าอ่างเก็บน้ำห้วยตลาด จ.บุรีรัมย์ เป็นบ้านหลังใหม่ในการขยายพันธุ์เป็นครั้งแรก

เป็ดเทาพันธุ์อินเดีย (Indian Spot-billed Duck) เป็นนกเป็ดน้ำขนาดใหญ่ ปากมีสีดำและมีจุดสีเหลืองที่ปลายปากตัดกันเด่นชัด ตัวผู้และตัวเมียมีลักษณะคล้ายกัน แต่ตัวผู้จะมีสีสันสดใสกว่า ลำตัวสีน้ำตาลอมเทา กระหม่อมดำ แถบคาดตาดำ แข้งและตีนแดง โคนปากมีจุดสีแดง แต่ไม่มีในบางชนิดย่อย ที่พบในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดไม่มีจุดสีแดง ขณะบินมีแถบปีกสีเขียวเหลือบตัดกับขอบสีขาวเห็นเด่นชัด เป็นนกที่มีสีสันสวยงามโดยเฉพาะเมื่อกางปีกพบได้ทั่วเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในประเทศไทยพบได้ทางภาคเหนือตอนล่างและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มักพบเป็นฝูงขนาดเล็กหรืออยู่เป็นคู่ เป็นนกประจำถิ่นและนกอพยพ อาศัยอยู่ตามหนอง บึง และแหล่งน้ำต่าง ๆ ว่ายน้ำหาอาหารในตอนกลางคืน

ส่วนตอนกลางวันจะลอยน้ำพักผ่อนบางครั้งก็พบยืนอยู่ตามชายน้ำหรือในป่าหญ้า กินพืชและสัตว์น้ำขนาดเล็ก ผสมพันธุ์ในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนเมษายน มักทำรังบนพื้นดินซ่อนอยู่ในพืชพรรณใกล้แหล่งน้ำ ตัวเมียจะวางไข่ครั้งละ 7 - 12 ฟอง ไข่จะฟักออกเป็นตัวใช้เวลาประมาณ 28 - 30 วัน ลูกเป็ดจะอยู่กับแม่ประมาณ 60 วัน

นับเป็นครั้งแรกที่พบว่าเป็ดเทาพันธุ์อินเดียมาสร้างรังวางไข่ภายในพื้นที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าอ่างเก็บน้ำห้วยตลาด เมื่อเดือนมกราคม 2569 จำนวนถึง 12 ฟอง ใกล้ที่ทำการเขตฯ ห่างจากแหล่งน้ำประมาณ 80 เมตร และฟักออกจากไข่เมื่อต้นเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา พื้นที่สร้างรังเป็นพุ่มไม้แน่นทึบสังเกตเห็นรังได้ยาก โดยก่อนหน้านั้น 2-3 ปี

มีรายงานจากเจ้าหน้าที่ว่าพบเป็ดเทาวางไข่ที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าอ่างเก็บน้ำห้วยจรเข้มากซึ่งอยู่ใกล้เคียงกันและเมื่อเดือนเมษายนปีที่แล้วมีการถ่ายวีดีโอแม่และลูกเป็ดเทาได้โดยเจ้าหน้าที่ของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าอ่างเก็บน้ำสนามบิน อำเภอประโคนชัย ซึ่งเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำระดับนานาชาติของจังหวัดบุรีรัมย์ที่อยู่ห่างกันประมาณ 30 กิโลเมตร

สถานการณ์เหล่านี้แสดงให้เห็นว่าเป็ดเทาพันธุ์อินเดียเลือกที่จะจับคู่ผสมพันธุ์ สร้างรัง วางไข่ ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ของจังหวัดบุรีรัมย์ ทั้งที่แต่เดิมเป็นเพียงนกที่อพยพมายังประเทศไทยช่วงนอกฤดูผสมพันธุ์ในช่วงฤดูหนาว หายากและมีปริมาณน้อย จึงจัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายทั้งในและนอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์

นอกจากนี้นกชนิดนี้ยังมีความปราดเปรียว ระวังภัยสูง เข้าใกล้ไม่ได้ การที่นกสร้างรังวางไข่เลี้ยงดูลูกอ่อนในพื้นที่ได้โดยปลอดภัยย่อมเป็นหลักประกันความยั่งยืนของการอนุรักษ์สัตว์ป่าชนิดนี้ในระยะยาว

ที่มา : เขตห้ามล่าสัตว์ป่าอ่างเก็บน้ำห้วยตลาด จ.บุรีรัมย์ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 7 (นครราชสีมา)